Si llogaritet Trusti pensional (5% + 5%) në Kosovë?
Trusti pensional në Kosovë financohet me 5% nga paga bruto e punëtorit plus 5% shtesë nga punëdhënësi — gjithsej 10%. Pjesa e punëtorit (5%) zbritet nga paga bruto para se të llogaritet tatimi, ndaj ul si bazën tatimore ashtu edhe pagën neto; pjesa e punëdhënësit (5%) shtohet mbi pagën bruto dhe rrit koston totale të punësimit.
Çka është Trusti pensional (5% + 5%)?
Kontributi pensional është pjesë e detyrueshme e listës së pagave. Sipas parametrave aktualë fiskalë, ai ndahet në dy pjesë të barabarta: 5% që mbahet nga paga e punëtorit dhe 5% që e paguan punëdhënësi veç e veç. Të dyja pjesët grumbullohen në llogarinë individuale të kursimit pensional të punëtorit. Për të kuptuar termat si bazë tatimore dhe kontribut pensional, mund të ndihmojë edhe fjalori ynë.
Si ndikon 5% i punëtorit në bazën tatimore dhe në neto
Rregulli kryesor është: baza tatimore = paga bruto − kontributi pensional i punëtorit (5%). Kjo do të thotë se tatimi progresiv nuk llogaritet mbi pagën e plotë bruto, por mbi pagën pasi është hequr 5% pensional. Kështu, 5% i punëtorit ka dy efekte: e zvogëlon shumën mbi të cilën paguhet tatimi dhe, njëkohësisht, largohet fizikisht nga paga neto sepse shkon te Trusti.
Shkallët e tatimit progresiv (punësimi primar)
Për punësimin primar, tatimi mbi të ardhurat aplikohet mbi bazën tatimore sipas këtyre shkallëve:
| Pjesa e bazës tatimore | Norma |
|---|---|
| Deri në 250€ | 0% |
| 250€ – 450€ | 8% |
| Mbi 450€ | 10% |
Mbi 450€, tatimi është 16€ (pjesa fikse për segmentin 250–450) plus 10% të shumës që kalon 450€. Për punësimin sekondar, aplikohet një ndalesë e sheshtë prej 10% mbi bazën tatimore.
Si ndikon 5% i punëdhënësit në koston e punëdhënësit
Pjesa e punëdhënësit nuk zbritet nga paga e punëtorit — ajo është një shpenzim shtesë mbi bruton. Formula është: kosto e punëdhënësit = paga bruto + kontributi pensional i punëdhënësit (5%). Prandaj, sa më e lartë paga bruto, aq më e lartë kosto reale për punëdhënësin, edhe pse kjo pjesë nuk e prek pagën neto të punëtorit.
Shembull i plotë: paga bruto 425€ (punësim primar)
Le ta ndjekim hap pas hapi një pagë bruto prej 425€:
| Zëri | Vlera |
|---|---|
| Paga bruto | 425.00€ |
| Kontributi pensional i punëtorit (5%) | −21.25€ |
| Baza tatimore (425 − 21.25) | 403.75€ |
| Tatimi (0% deri 250; 8% për pjesën 250–403.75) | −12.30€ |
| Paga neto | 391.45€ |
| Kontributi pensional i punëdhënësit (5%) | +21.25€ |
| Kosto totale për punëdhënësin | 446.25€ |
Vini re se baza tatimore (403.75€) nuk e kalon pragun e 450€, prandaj asnjë pjesë nuk tatohet me 10%. Tatimi del vetëm nga segmenti 8%: (403.75 − 250) × 8% = 12.30€. Nëse dëshironi ta provoni me shifrat tuaja, përdorni kalkulatorin e pagës — aritmetika bëhet me rrumbullakim half-up në 2 shifra dhjetore.
Neto për disa paga bruto (primar, me 5% pensional)
| Paga bruto | Paga neto |
|---|---|
| 300€ | 282.20€ |
| 425€ | 391.45€ |
| 550€ | 499.25€ |
| 1000€ | 884.00€ |
| 2500€ | 2166.50€ |
Deklarimi te ATK
Kontributet pensionale dhe tatimi deklarohen çdo muaj te ATK, me afat deri më datën 15 të muajit pasues. Vlerat përfundimtare varen nga parametrat aktualë fiskalë dhe nga rrethanat specifike të punëtorit, ndaj verifikoni gjithmonë me ATK para dorëzimit.
Pyetje të shpeshta
A tatohet paga bruto e plotë apo pas heqjes së 5% pensional?
Tatimi progresiv aplikohet mbi bazën tatimore, që është paga bruto minus 5% e kontributit pensional të punëtorit. Kështu, 5% i punëtorit e ul shumën mbi të cilën llogaritet tatimi.
A e paguan punëtori edhe 5% e punëdhënësit?
Jo. Punëtori mban 5% nga paga e vet, ndërsa 5% tjetër e shton punëdhënësi si shpenzim shtesë mbi pagën bruto. Pjesa e punëdhënësit nuk e zvogëlon pagën neto të punëtorit, por e rrit koston totale të punësimit.
Si llogaritet tatimi kur baza tatimore kalon 450€?
Për pjesën mbi 450€, tatimi është 16€ plus 10% të shumës që tejkalon 450€, sipas parametrave aktualë fiskalë. Për shuma nën 450€, aplikohen vetëm shkallët 0% dhe 8%. Verifikoni gjithmonë me ATK.
Dëshironi t’i llogarisni pagat, kontributet dhe koston e punëdhënësit pa gabime aritmetike? Filloni provën falas të PagaPRO dhe përgatitni listën e pagave e deklarimin mujor te ATK me disa klikime.